BAGAIMANA Sarawak dapat duit untuk projek pembangunan dan keperluan rakyat tahun depan menerusi Belanjawan 2027 persekutuan dan negeri?
- Dalam Belanjawan 2027, Sarawak diagihkan peruntukan Persekutuan sebanyak RM16.2 bilion, naik 7.3 peratus atau RM1.1 bilion berbanding RM15.1 bilion pada Belanjawan 2026.
- Ini ditambah pula keputusan Kerajaan Persekutuan menaikkan Geran Khas daripada RM600 juta kepada RM1.5 bilion sebagai langkah interim sementara menunggu pemuktamadan formula yang akan dipersetujui bersama oleh kedua-dua pihak. Sebaik formula itu dipersetujui nanti, pastinya kantong kerajaan Sarawak akan meningkat dengan lebih banyak lagi.
- Hasil kerajaan Sarawak untuk 2027 adalah unjuran sebanyak RM15.091 bilion yang dijangka mencatat hasil tertinggi pernah direkodkan Sarawak seperti diumumkan dalam pembentangan Belanjawan Sarawak 2027 oleh Datuk Patinggi Tan Sri Abang Johari Tun Openg pada sidang Dewan Undangan negeri, Isnin lepas, 12 Oktober 2026.
Ini bermakna, peruntukan Kerajaan Pusat untuk Sarawak tahun depan adalah sebanyak RM17.7 bilion.
Dengan hasil kerajaan Sarawak sendiri diunjurkan berjumlah RM15.091 bilion, maka keseluruhannya Sarawak mempunyai RM32.791 bilion untuk dibelanjakan bagi keperluan rakyat tahun depan.
Sekali lagi Belanjawan Sarawak mencatat lebihan dan untuk 2027, sebanyak 246 juta berikutan hasil yang diunjurkan berjumlah RM15.09 bilion dengan jumlah perbelanjaan biasa sebanyak RM14.84 bilion.
Bagaimanapun, seperti kata Premier Sarawak, belanjawan itu bukan sekadar pelan kewangan, sebaliknya merupakan hala tuju untuk meningkatkan taraf hidup rakyat, memperkukuh ekonomi, melindungi jaringan keselamatan sosial, memperkukuh daya tahan fiskal serta meneroka peluang dalam sektor ekonomi hijau.
“Ia mencerminkan aspirasi bersama kita untuk membina Sarawak yang makmur, inklusif dan mampan, selaras dengan visi yang digariskan menerusi Strategi Pembangunan Pasca COVID-19 2030 (PCDS 2030).
“Lebih penting, Belanjawan ini memberi tumpuan secara langsung kepada rakyat, bagi memastikan pertumbuhan ekonomi membawa manfaat kepada setiap isi rumah, di samping mempersiapkan Sarawak untuk menghadapi masa depan yang mampan dan terjamin,” kata Abang Johari.
Menjamin masa depan
Nescaya belanjawan kali ini berpandukan tema ‘Bersama Membina Kemakmuran dan Menjamin Masa Depan Kita’.
Dengan itu, Belanjawan Sarawak 2027 mencadangkan jumlah Perbelanjaan Pembangunan yang dianggarkan berjumlah RM10.098 bilion, manakala Perbelanjaan Mengurus pula sebanyak RM5.747 bilion
Pembelanjaan Biasa sebanyak RM14.845 bilion dan RM9.098 bilion diperuntukkan ke dalam Akaun Kumpulan Wang Pembangunan.
Kerajaan juga akan memperuntukkan RM300 juta kepada Dana Kekayaan Berdaulat Masa Hadapan Sarawak (SSWFF) pada tahun depan bagi memastikan sebahagian daripada hasil negeri disimpan untuk manfaat generasi akan datang.
Bagaimana pula kita menilai bantuan Persekutuan untuk Sarawak?
Untuk menilai manfaat Belanjawan 2027 kepada Sarawak, perkara paling penting ialah melihat bukan sahaja jumlah peruntukan yang diumumkan Kerajaan Persekutuan, tetapi juga berapa banyak wang yang benar-benar disalurkan, projek dilaksanakan dan manfaat dirasai rakyat.
Bagi Sarawak, penelitian boleh dibuat melalui enam bidang utama:
1. Infrastruktur dan pembangunan luar bandar
Jalan raya, jambatan dan jalan perhubungan kampung. Bekalan air bersih dan elektrik, termasuk kawasan pedalaman. Liputan internet dan telekomunikasi di rumah panjang serta kampung terpencil. Projek yang tertangguh atau belum siap sepenuhnya. (RM3 bilion untuk projek jalan raya Sabah dan Sarawak secara keseluruhan).
2. Pendidikan dan sekolah daif
Peruntukan untuk membaik pulih dan membina semula sekolah daif. Kemudahan asrama, makmal, tandas dan bilik darjah. Peruntukan pendidikan yang mengambil kira jarak serta kos logistik di pedalaman. (Hampir RM3 bilion untuk menaik taraf 682 sekolah daif, khususnya di Sabah dan Sarawak).
3. Kesihatan dan kebajikan rakyat
Naik taraf hospital, klinik kesihatan dan klinik desa. Kemudahan rawatan kecemasan serta perkhidmatan kesihatan bergerak. Bantuan kepada golongan berpendapatan rendah, warga emas dan orang kurang upaya.
4. Ekonomi, pelaburan dan pekerjaan
Peluang pekerjaan untuk belia tempatan. Pembangunan industri, tenaga, teknologi dan ekonomi hijau.
Sokongan kepada perusahaan kecil dan sederhana, usahawan serta industri hiliran. Latihan kemahiran yang sepadan dengan pekerjaan bergaji lebih baik.
5. Hak dan kepentingan Sarawak di bawah MA63
Kemajuan rundingan berkaitan hak serta kuasa negeri. Pelaksanaan perkara yang dipersetujui dalam Perjanjian Malaysia 1963 (MA63). Semakan pemberian khas kepada Sarawak di bawah Perkara 112D Perlembagaan Persekutuan. Kejelasan tentang tanggungjawab pembiayaan Kerajaan Persekutuan dan kerajaan Sarawak.
6. Kos sara hidup dan perumahan
Bantuan tunai dan subsidi yang layak diterima rakyat. Rumah mampu milik serta kemudahan asas perumahan. Kos pengangkutan, makanan dan barangan keperluan di kawasan pedalaman. Usaha meningkatkan pendapatan isi rumah, bukan sekadar bantuan sekali bayar.
Pengumuman lain yang memberi manfaat kepada Sarawak
1. RM3.3 bilion untuk projek jalan raya Sabah dan Sarawak
Projek diteruskan bagi memperkukuh hubungan antara kawasan, termasuk pembangunan Lebuh Raya Trans Borneo di Sarawak. Surat Setuju Terima bagi seksyen Miri telah dikeluarkan, manakala seksyen Limbang dan Lawas dijangka menyusul pada hujung 2026.
Penting: RM3.3 bilion ialah peruntukan gabungan Sabah dan Sarawak, bukan peruntukan Sarawak sahaja.
2. Peluang tajaan pendidikan JPA digandakan
Tawaran tajaan kepada anak kelahiran Sabah dan Sarawak akan digandakan, dengan kira-kira 4,200 anak kedua-dua negeri mendapat peluang melanjutkan pengajian ke universiti setiap tahun.
3. Zon Ekonomi Khas Sibu
Kerajaan Persekutuan akan memulakan rundingan rasmi bagi memuktamadkan insentif, pusat pemudah cara pelaburan sehenti dan keperluan infrastruktur strategik. Ini membuka ruang untuk menarik pelaburan dan mewujudkan pekerjaan, tetapi manfaat sebenar bergantung pada pelaksanaan.
4. Bantuan kos sara hidup
Peruntukan STR dan SARA dinaikkan kepada RM16 bilion di peringkat nasional. Penerima STR yang layak boleh menerima SARA sehingga RM150 sebulan, manakala rakyat Malaysia berumur 18 tahun ke atas yang bukan penerima STR turut layak menerima SARA MADANI RM100 sebanyak dua kali, tertakluk pada syarat yang diumumkan.
5. Gaji minimum RM2,000
Kadar gaji minimum dijadualkan meningkat kepada RM2,000 mulai Jun 2027, tertakluk kepada skop dan pengecualian yang diumumkan. Ini berpotensi membantu pekerja bergaji rendah di Sarawak, walaupun kesannya terhadap kos sara hidup dan kemampuan majikan perlu dinilai.
Apa yang perlu diperhatikan dari sudut kepentingan Sarawak?
Bagi menilai sama ada Belanjawan 2027 benar-benar menguntungkan Sarawak, tiga persoalan besar perlu diberi perhatian:
Hak Sarawak di bawah MA63: Apakah kemajuan sebenar berkaitan pemberian khas, rundingan kewangan dan pelaksanaan hak negeri?
Jurang pembangunan: Berapa banyak peruntukan khusus untuk sekolah daif, hospital, bekalan air, elektrik dan jalan raya luar bandar?
Manfaat kepada rakyat: Adakah peruntukan menghasilkan pekerjaan bergaji lebih baik, kos pengangkutan lebih rendah dan peningkatan pendapatan isi rumah?
Kesimpulan: Peruntukan Persekutuan untuk Sarawak meningkat RM1.1 bilion kepada RM16.2 bilion pada 2027. Namun, angka itu sahaja belum membuktikan semua masalah pembangunan selesai.
Penilaian yang lebih tepat memerlukan pecahan peruntukan mengikut projek, lokasi, jadual pelaksanaan dan jumlah yang benar-benar dibelanjakan.
Belanjawan Sarawak 2027
Hasil negeri diunjurkan meningkat kira-kira 16 peratus daripada RM13.049 bilion pada 2026 kepada RM15.091 bilion pada 2027. Peruntukan pembangunan RM10.098 bilion pula meningkat RM826 juta, atau sembilan peratus, berbanding anggaran asal tahun sebelumnya.
Dari mana hasil Sarawak diperoleh? Sumber hasil anggaran 2027.
Hasil cukai RM6.4 bilion
Hasil bukan cukai RM6.7 bilion
Geran dan pembayaran balik Persekutuan RM1.87 bilion
Jumlah hasil negeri RM15.091 bilion.
Antara sumber hasil utama:
Cukai Jualan Negeri: RM4.6 bilion, termasuk RM3.4 bilion daripada minyak mentah, gas asli cecair dan produk petroleum lain.
Pampasan tunai sebagai ganti hak minyak dan gas: RM2.57 bilion.
Pendapatan dividen: RM2.6 bilion.
Geran khas interim Persekutuan: RM1.5 bilion bagi 2027.
Peruntukan mengikut sektor dan manfaat kepada rakyat.
Pembangunan luar bandar RM6.4 bilion.
Peruntukan untuk inisiatif pembangunan luar bandar, termasuk Projek Transformasi Luar Bandar (RTP), projek Agensi Pembangunan Wilayah, Program Projek Khas dan Projek Rakyat.
Selain infrastruktur, tumpuan turut diberikan kepada pusat pemprosesan, penyimpanan dan logistik bagi membantu penduduk menjana pendapatan.
Bantuan kos sara hidup RM650 juta
Sumbangan Keperluan Asas Sarawak (SKAS) diteruskan pada 2027 dengan kadar tahunan:
Isi rumah: RM1,100
Warga emas: RM600
Individu bujang: RM375
Bantuan disalurkan secara digital melalui S Pay Global kepada penerima yang layak.
Pendidikan tinggi percuma RM200 juta
Skim Pendidikan Tinggi Percuma Sarawak (FTES) dijangka memberi manfaat kepada sehingga 10,600 pelajar pada 2027.
Diharapkan belanjawan kali ini terus memberi manfaat kepada rakyat pelbagai lapisan di Bumi Kenyalang.
- Penulis adalah Penasihat Editorial Eksekutif Utusan Sarawak
