KUCHING: Bagi penduduk di bandar, capaian Internet mungkin hanya terasa apabila rangkaian menjadi perlahan atau terputus. Namun bagi sesetengah komuniti di luar bandar dan pedalaman, persoalannya lebih asas, adakah mereka mempunyai capaian yang boleh digunakan secara konsisten pada setiap hari?
Persoalan itu menjadikan pembangunan infrastruktur komunikasi lebih daripada sekadar soal teknologi. Internet kini menjadi saluran kepada pendidikan, pekerjaan, perniagaan, perbankan, perkhidmatan kerajaan dan komunikasi, sekali gus menjadikan jurang capaian digital sebagai sebahagian daripada cabaran pembangunan negara.
Di sinilah Pelan Jalinan Digital Negara (JENDELA) memainkan peranan. Diperkenalkan pada tahun 2020, JENDELA dirangka untuk memperluas dan meningkatkan kualiti rangkaian jalur lebar mudah alih serta tetap, terutama di kawasan yang masih berdepan kekangan liputan.
Pelaksanaannya diselaraskan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC) bersama penyedia perkhidmatan telekomunikasi dan agensi kerajaan berkaitan. Antara tumpuan utamanya ialah memperluas liputan 4G, meningkatkan kualiti serta kelajuan rangkaian dan memperbanyakkan sambungan gentian optik.
Namun, JENDELA tidak wajar dilihat semata-mata sebagai projek pembinaan menara komunikasi. Di sebalik sebuah menara, kabel gentian atau kemudahan rangkaian yang dinaik taraf, matlamat lebih besarnya ialah memastikan lokasi yang selama ini terhad daripada kemudahan digital dapat dihubungkan dengan dunia luar.
Keperluan itu menjadi semakin penting apabila penggunaan teknologi digital berkembang pesat. Pada masa sama, pembangunan infrastruktur asas seperti JENDELA menyediakan persekitaran rangkaian yang lebih kukuh untuk menyokong perkembangan teknologi komunikasi termasuk 5G.
Fasa seterusnya, JENDELA 2, memberi perhatian kepada kawasan yang masih belum menikmati tahap kesalinghubungan yang memadai. Sebanyak 2,700 lokasi di seluruh negara disasarkan menerusi fasa ini dengan peruntukan RM780 juta di bawah inisiatif berkaitan Belanjawan 2026.
Daripada sasaran tersebut, 1,000 lokasi dikenal pasti bagi kumpulan pertama, dengan Sarawak merangkumi 33.7 peratus dan Sabah 35.2 peratus. Pelaksanaan kumpulan pertama dijangka bermula seawal suku ketiga 2026, tertakluk kepada proses penilaian dan tadbir urus.
Angka berkenaan memberikan gambaran tentang skala cabaran yang masih perlu ditangani. Penyelesaian yang sesuai untuk sebuah kawasan berpenduduk padat tidak semestinya praktikal bagi kampung yang terpencil, penempatan berselerak atau lokasi yang terpisah oleh sungai dan bentuk muka bumi yang sukar.
Sebab itu, JENDELA 2 menggunakan pendekatan yang lebih fleksibel, dengan teknologi dipilih berdasarkan keadaan sesuatu lokasi. Selain rangkaian 4G dan 5G, antara penyelesaian yang boleh digunakan ialah Wi-Fi melalui satelit yang membolehkan pengguna mengakses rangkaian Wi-Fi menggunakan pelan data mudah alih sedia ada.
Bagi Sarawak, pendekatan seperti itu mempunyai nilai tersendiri. Keluasan negeri, bentuk muka bumi, penempatan yang berselerak serta kekangan akses jalan dan bekalan elektrik menyebabkan penyediaan rangkaian konvensional tidak sentiasa menjadi pilihan paling mudah atau ekonomik.
Setakat 1 Mac 2026, liputan Internet dan komunikasi di kawasan berpenduduk di Sarawak telah mencapai 98.41 peratus, meningkat daripada 73.67 peratus sebelum pelaksanaan JENDELA.
Dalam tempoh sama, 910 menara baharu telah siap dibina dan beroperasi, manakala 4,776 stesen pemancar dinaik taraf.
Di sebalik pencapaian itu, kawasan yang masih sukar dihubungkan tetap memerlukan perhatian. Teknologi seperti satelit dan sistem tenaga solar boleh menjadi sebahagian daripada penyelesaian bagi lokasi yang tidak mudah menerima sambungan melalui infrastruktur konvensional.
Nilai sebenar peluasan Internet pula hanya dapat dilihat apabila kemudahan itu diterjemahkan kepada manfaat kepada masyarakat. Bagi pelajar, ia membuka akses kepada bahan pembelajaran, bagi usahawan luar bandar, ia menjadi ruang memasarkan produk, manakala bagi masyarakat umum, ia memudahkan urusan dengan perkhidmatan kerajaan, kesihatan dan pelbagai perkhidmatan digital.
Namun, liputan yang luas belum semestinya bermakna pengalaman pengguna turut sempurna. Kesesakan rangkaian, gangguan teknikal, penyelenggaraan infrastruktur dan kemampuan memiliki peranti serta melanggan perkhidmatan turut menentukan sejauh mana manfaat kesalinghubungan dapat dirasai.
Justeru, kejayaan JENDELA tidak seharusnya diukur hanya berdasarkan jumlah menara atau peratusan liputan, tetapi juga pada keupayaan rangkaian memenuhi keperluan pengguna secara konsisten.
Dalam konteks Sarawak, usaha itu membawa makna lebih besar dengan merapatkan jurang antara mereka yang sudah lama menikmati dunia digital dengan komuniti yang masih menunggu untuk benar-benar terhubung.
Oleh Afiq Sallehi
