NAIROBI, Kenya: Pakar semut Kenya, Dino Martins, begitu teruja dengan serangga berwarna merah dan hitam yang kini menjadi tumpuan rangkaian penyeludupan antarabangsa.
Martins telah mengkaji rangkaian sarang semut Harvester Afrika Gergasi di luar Nairobi selama 40 tahun.
“Mereka besar dan berani… mereka ialah harimau dalam dunia semut,” kata ahli entomologi itu kepada AFP.
“Setiap sarang di sini hanya mempunyai satu ratu, dan dialah ibu yang mengasaskan sarang ini 40, 50 atau bahkan 60 tahun lalu,” katanya.
Martins terkejut apabila mengetahui bahawa ribuan ratu daripada spesies Messor cephalotes ini telah dituai dan dihantar ke luar negara dalam picagari serta tiub uji kaji untuk dijual pada harga ratusan dolar setiap satu.
Perdagangan itu terbongkar di Kenya tahun lalu apabila dua remaja Belgium ditahan kerana memiliki hampir 5,000 ekor ratu semut dan didakwa atas kesalahan ‘biopiracy’.
Pihak berkuasa Kenya bimbang kemunculan bentuk baharu pemburuan haram yang bukan lagi tertumpu kepada gading dan bulu, sebaliknya kepada serangga, reptilia dan tumbuhan jarang ditemui.
Malah, hakim dalam kes tersebut membandingkannya dengan perdagangan hamba.
“Bayangkan anda dipaksa meninggalkan rumah secara ganas dan dimasukkan ke dalam bekas bersama ramai yang lain… ia hampir seperti merujuk kepada perdagangan hamba,” katanya dalam penghakiman.
Remaja Belgium itu dikenakan denda sekitar AS$8,000, namun apabila lebih banyak kes muncul, hukuman menjadi lebih berat: bulan lalu seorang warga China dipenjara selama setahun kerana cuba menyeludup 2,000 ekor semut.
Di beberapa laman web Eropah, ratu semut dijual pada harga sekitar 200 euro (AS$230).
Walaupun ditandakan sebagai tidak tersedia, haiwan ini semakin mudah diperoleh dengan kenalan yang tepat, kata Ryan, 25 tahun dari Perancis yang hanya mendedahkan nama pertamanya.
Dia menganggap semut itu “menghipnosis” dan mahukan spesies Harvester terbesar, lalu membeli kit permulaan yang mengandungi seekor ratu dan 12 ekor pekerja daripada penjual sah pada harga 450 euro.
Menurutnya, harga itu ‘sangat berpatutan’ sedekad lalu, seekor ratu boleh mencecah 1,000 euro.
Namun akhirnya Ryan mendapati ia terlalu sukar untuk dipelihara dan dia menyerahkannya kepada orang lain.
Semut Harvester Gergasi lazimnya ditemui dari kawasan Mediterranean hingga ke Tanjung Harapan. Spesies ini bekerja hampir 24 jam sehari, mengumpul dan memotong rumput untuk larva mereka.
Serangga ini telah memikat perhatian manusia sejak berabad-abad lamanya. Dalam Perjanjian Lama, Raja Salomo terkenal menasihati golongan malas supaya “Pergilah kepada semut… perhatikan cara hidupnya dan jadilah bijaksana”.
“Beliau sedang memerhatikan semut yang sama di Baitulmaqdis seperti yang kita lihat sekarang,” kata Martins.
Semut Mempunyai Perasaan
Koloni semut boleh mengambil masa 20 hingga 30 tahun untuk menghasilkan ratu baharu. Ia menyediakan pelbagai perkhidmatan kepada ekosistem: menyebarkan benih rumput, menggemburkan tanah, dan menjadi sumber makanan kepada haiwan seperti tenggiling.
Martins turut berpendapat bahawa perdagangan penyeludupan ini tidak beretika kerana “semut mempunyai perasaan”.
Perdagangan ini ‘meletup’ dengan kemunculan Internet, kata Jerome Gippet, penyelidik di Universiti Fribourg, Switzerland.
Daripada minat segelintir peminat, ia berkembang menjadi rangkaian pengumpul, orang tengah dan penyeludup yang lebih kompleks.
Kajian yang diterbitkan Gippet pada 2017 mendapati lebih 500 spesies semut, satu pertiga daripada jumlah keseluruhan dijual dalam talian.
Lebih 10 peratus berpotensi menjadi spesies invasif dengan kesan yang tidak pasti terhadap ekosistem asing.
Beliau berkata perdagangan terkawal seperti di Australia boleh berfungsi dengan baik.
“Saya tidak menyokong larangan sepenuhnya perdagangan semut. Ia sangat berguna dari segi pendidikan, menghubungkan semula manusia dengan alam atau sekadar memberikan keseronokan… namun ia perlu dilakukan secara bertanggungjawab,” katanya. – AFP