ARAB Saudi berdepan serangan peluru berpandu dan dron Houthi hampir setiap hari sejak lebih seminggu lalu, kebanyakannya menyasarkan kemudahan infrastruktur di pinggir ibu negara atau lapangan terbang Riyadh yang mengorbankan lebih 19 orang.
Keadaan ini mengejutkan walaupun ia bukan kali pertama serangan Kumpulan Houthi di tanah Arab Saudi.
Kelmarin, laporan dari Riyadh menyebut pakatan diketuai Arab Saudi yang memerangi kumpulan Houthi di Yaman memaklumkan bahawa pihaknya memintas lima dron yang dilancarkan ke arah negara itu, termasuk di wilayah Madinah yang menempatkan antara kota paling suci dalam Islam.
Siapa sebenarnya Kumpulan Houthi?
Ia adalah gerakan politik dan bersenjata dari Yaman yang menjadi antara pemain utama dalam konflik di Asia Timur. Mereka bukan sekadar kumpulan pemberontak tempatan kerana perjuangan mereka turut berkait dengan Arab Saudi, Iran, Amerika Syarikat dan konflik Israel-Palestin.
Nama rasmi kumpulan ini ialah Ansar Allah, yang bermaksud Penyokong Allah. Mereka berasal dari utara Yaman dan muncul daripada gerakan kebangkitan masyarakat Zaidi, satu cabang Syiah dalam Islam.
Antara perkara penting mengenai Houthi:
Asal-usul: Gerakan itu berkembang pada 1990-an di utara Yaman.
Pemimpin: Abdul-Malik al-Houthi ialah pemimpin utama mereka.
Ideologi: Menentang pengaruh Amerika Syarikat dan Israel serta menolak campur tangan asing yang dianggap mengancam Yaman.
Kekuatan: Mereka menguasai Sanaa, ibu negara Yaman, sejak 2014 dan mempunyai keupayaan melancarkan peluru berpandu serta dron.
Sokongan luar: Iran memberikan sokongan ketenteraan dan teknologi yang penting kepada Houthi, walaupun kumpulan itu juga mempunyai kepentingan dan agenda tersendiri.
Fakta: Houthi bukan kerajaan yang diiktiraf secara antarabangsa sebagai kerajaan sah seluruh Yaman. Mereka menguasai sebahagian besar kawasan berpenduduk di negara itu, tetapi Yaman kekal terpecah antara beberapa pihak yang bersaing.
Mengapa Houthi serang Arab Saudi?
Untuk memahami mengapa Houthi menyerang Arab Saudi, kita perlu melihat tiga perkara: asal-usul kumpulan itu, persaingan kuasa di rantau Teluk dan peranan Amerika Syarikat.
Punca utamanya ialah perang saudara Yaman yang berubah menjadi persaingan kuasa serantau antara Arab Saudi dengan Iran.
Berikut ialah kronologi ringkas yang menerangkan bagaimana konflik itu bermula.
2011 Krisis politik Yaman
Kebangkitan rakyat menentang kerajaan ketika itu mencetuskan ketidakstabilan. Peralihan kuasa gagal menyelesaikan pertikaian politik dan perebutan pengaruh.
2014 Houthi menawan Sanaan
Houthi mengambil alih ibu negara Yaman dan menentang kerajaan yang diiktiraf antarabangsa. Ini mengubah gerakan tersebut menjadi kuasa politik dan ketenteraan utama.
2015 Arab Saudi campur tangan
Arab Saudi mengetuai gabungan ketenteraan untuk menyokong kerajaan Yaman dan menentang kemaraan Houthi. Riyadh bimbang kumpulan yang disokong Iran akan menguasai negara di sempadan selatannya.
2019 Serangan terhadap kemudahan minyak
Serangan besar terhadap kemudahan minyak Arab Saudi meningkatkan ketegangan. Houthi mengaku bertanggungjawab, tetapi persoalan mengenai pihak yang melaksanakan serangan dan tahap penglibatan Iran menjadi pertikaian.
2022-2026 Gencatan senjata rapuh, konflik kembali meningkat
Gencatan senjata pada 2022 mengurangkan pertempuran secara besar-besaran, tetapi tidak menyelesaikan perang. Ketegangan kembali meningkat pada 2026, dengan laporan serangan Houthi ke atas sasaran di Arab Saudi.
Apakah matlamat Houthi?
Terdapat beberapa sebab yang saling berkait:
Membalas campur tangan Arab Saudi. Houthi melihat serangan udara dan sokongan Riyadh kepada kerajaan Yaman sebagai ancaman terhadap kelangsungan mereka.
Mengekalkan kuasa di Yaman
Serangan terhadap sasaran Saudi boleh digunakan sebagai tekanan supaya pihak lawan menerima tuntutan politik dan keselamatan mereka.
Melemahkan pengaruh Saudi:
Arab Saudi ialah kuasa utama yang menyokong pihak lawan Houthi.
Menyokong kepentingan Iran dalam konflik serantau.
Hubungan Houthi dengan Iran memberi dimensi lebih luas kepada pertempuran ini. Namun, tidak tepat untuk menganggap setiap serangan Houthi diarahkan oleh Iran. Houthi mempunyai kepentingan tempatan dan kepimpinan sendiri, walaupun bantuan Iran telah meningkatkan keupayaan ketenteraan mereka.
Adakah Amerika Syarikat memainkan peranan?
Ya, Amerika Syarikat memainkan peranan penting, tetapi bukan sebagai satu-satunya punca konflik. Peranannya merangkumi sokongan kepada Arab Saudi, operasi ketenteraan terhadap Houthi dan usaha melindungi laluan perdagangan antarabangsa.
Arab Saudi sudah beberapa kali diserang Houthi sebelum ini.
Malah, serangan menggunakan peluru berpandu balistik dan dron terhadap wilayah Saudi sudah berlaku selama bertahun-tahun, khususnya sejak Arab Saudi mengetuai campur tangan ketenteraan dalam perang Yaman pada Mac 2015.
Untuk memahami mengapa serangan ini berulang, kita perlu melihat sejarahnya dan bagaimana keupayaan ketenteraan Houthi berkembang.
Sejarah serangan terhadap Arab Saudi
2015-2016: Serangan di kawasan sempadan
Houthi melancarkan serangan merentasi sempadan, termasuk tembakan roket dan serangan terhadap kawasan Najran serta Jizan di selatan Arab Saudi. Konflik rentas sempadan meningkat selepas campur tangan tentera Saudi di Yaman pada Mac 2015.
2019: Serangan besar terhadap industri minyak
Pada 14 September, serangan dron menyasarkan kemudahan minyak Abqaiq dan Khurais milik Saudi Aramco. Houthi mengaku bertanggungjawab, manakala Amerika dan Arab Saudi mengaitkan serangan itu dengan Iran. Asal sebenar serangan menjadi pertikaian. Serangan tersebut mengganggu pengeluaran minyak Saudi dengan ketara.
2019-2020: Lapangan terbang dan Riyadh
Houthi melancarkan serangan terhadap Lapangan Terbang Abha dan menyasarkan kawasan Riyadh dengan peluru berpandu serta dron. Serangan ke atas Abha pada Jun 2019 menyebabkan orang awam cedera.
2022: Serangan di Jeddah
Serangan Houthi mengenai kemudahan pengedaran produk petroleum Aramco di Jeddah, menyebabkan kebakaran pada dua tangki simpanan. Insiden berlaku ketika Arab Saudi menjadi tuan rumah perlumbaan Formula 1.
Oktober 2026: Serangan terbaharu yang dilaporkan Associated Press menyatakan serangan peluru berpandu dan dron terhadap Lapangan Terbang Antarabangsa Raja Khalid di Riyadh yang mengakibatkan kematian dan kecederaan. Laporan itu menyebut Arab Saudi sedang menyiasat kegagalan sistem pertahanan udaranya menghalang serangan tersebut.
Jadi, apa yang berbeza kali ini?
Perbezaan utama bukanlah Arab Saudi baru pertama kali diserang, tetapi skala ancaman dan kesan serangan terhadap sasaran strategik serta orang awam.
Arab Saudi mempunyai sistem pertahanan udara moden, tetapi serangan menggunakan gabungan dron dan peluru berpandu boleh menyukarkan usaha memintas semua ancaman.
Serangan yang berjaya menembusi pertahanan juga boleh menjejaskan keyakinan terhadap keselamatan lapangan terbang, kemudahan minyak dan pusat bandar.
Satu perkara perlu dibezakan: Serangan Houthi pada tahun-tahun terdahulu memang didokumentasikan dengan baik. Namun, untuk menentukan sama ada serangan Oktober 2026 ialah yang paling dahsyat atau pertama dalam kategori tertentu, jumlah korban dan butiran kejadian perlu dibandingkan dengan rekod terdahulu.
Kesimpulannya: Arab Saudi bukan negara yang baru berhadapan dengan ancaman Houthi. Sejak 2015, konflik itu sudah melibatkan serangan rentas sempadan, serangan ke atas lapangan terbang, kemudahan minyak dan sasaran di ibu negara.
Apa yang membimbangkan sekarang ialah kemungkinan konflik tersebut berkembang menjadi pertembungan lebih besar yang melibatkan Iran dan Amerika Syarikat secara langsung.
Berikutan itulah, Menteri Luar, Datuk Seri Mohamad Hasan menasihatkan supaya rakyat Malaysia menangguhkan perjalanan menunaikan umrah masih diteruskan berikutan ancaman keselamatan akibat serangan pemberontak Houthi terhadap Arab Saudi yang menyasarkan orang awam dan infrastruktur awam.
Katanya, walaupun kerajaan tidak mengeluarkan larangan rasmi, langkah nasihat menangguhkan perjalanan itu amat penting demi keselamatan jemaah negara ini.
Mengapa konflik ini penting kepada dunia Islam dan Malaysia?
Ada tiga kesan utama.
Krisis kemanusiaan: Rakyat Yaman menanggung kesan perang yang berpanjangan, termasuk kemiskinan, perpindahan penduduk dan kekurangan bantuan.
Keselamatan Arab Saudi: Serangan terhadap lapangan terbang, kemudahan minyak dan infrastruktur awam boleh mengancam keselamatan penduduk serta ekonomi negara itu. Laporan AP pada Oktober 2026 menyebut serangan Houthi terbaharu menyebabkan kematian dan kecederaan di Arab Saudi.
Perdagangan dan harga tenaga:
Gangguan di Laut Merah dan laluan perkapalan serantau boleh meningkatkan kos pengangkutan, insurans kapal dan harga barangan yang akhirnya memberi kesan kepada negara pengimport seperti Malaysia.
Kesimpulan
Pada asasnya, konflik Houthi bukan semata-mata peperangan agama antara Syiah dengan Sunni. Ia merupakan gabungan perang saudara, perebutan kuasa politik, persaingan Iran-Arab Saudi dan campur tangan kuasa besar.
- Penulis adalah Penasihat Editorial Eksekutif Utusan Sarawak
