NEW YORK, Amerika Syarikat: Saham SpaceX milik Elon Musk ditutup hampir 20 peratus lebih tinggi pada hari pertama dagangannya semalam selepas penyenaraian awam (IPO) terbesar dalam sejarah, sekali gus menjadikan usahawan kontroversi itu trilionair pertama di dunia ketika beliau berikrar membawa manusia ke planet Marikh.
IPO gergasi itu, yang berjaya mengumpul lebih daripada AS$75 bilion, dijangka menjadi pemangkin kepada beberapa lagi IPO besar syarikat kecerdasan buatan (AI) dalam beberapa bulan akan datang.
Penyenaraian sulung di bursa Nasdaq di New York mengakhiri beberapa minggu kegilaan pelabur terhadap syarikat roket yang kini berkembang menjadi konglomerat AI dan satelit.
Saham itu meningkat sehingga AS$176, atau 31 peratus melebihi harga tawaran AS$135 pada sesi dagangan pertamanya sebelum ditutup pada AS$161.50.
“SpaceX mahu membawa anda ke Bulan, membawa anda ke Marikh dan akhirnya ke destinasi yang lebih jauh,” kata Musk pada majlis pelancaran di Starbase, Texas, dikelilingi kakitangan syarikat yang sebahagian besarnya menjadi jutawan hasil penyenaraian tersebut.
“Saya yakin, dengan pasukan hebat yang kami ada di SpaceX, kami akan dapat merealisasikannya untuk anda,” tambah beliau.
Kira-kira 100 orang berkumpul di luar ibu pejabat Nasdaq di New York, sementara SpaceX turut meraikan detik bersejarah itu dengan papan tanda neon di Times Square.
“Musk menetapkan matlamat yang sangat futuristik yang tidak dilakukan oleh orang lain, dan saya fikir itulah yang membuat ramai orang teruja,” kata Sarin Sio daripada syarikat kewangan Dovetail, yang hadir di ibu pejabat Nasdaq.
Dalam pemfailan kepada pengawal selia pasaran Amerika Syarikat pada Khamis, syarikat itu menetapkan harga lebih 555 juta saham pada AS$135 sesaham, sekali gus meletakkan nilai SpaceX hampir AS$1.8 trilion.
Kenaikan harga saham semalam meningkatkan nilai pasaran SpaceX kepada lebih AS$2 trilion, menjadikannya antara 10 syarikat paling bernilai di Amerika Syarikat, mengatasi Tesla, Meta (pemilik Facebook) dan Walmart.
Opsyen untuk hampir 83 juta saham tambahan berpotensi meningkatkan jumlah dana yang dikumpulkan kepada lebih AS$86 bilion.
Diasaskan bersama oleh Musk pada tahun 2002, syarikat roket itu kemudiannya berkembang menjadi pengendali satelit utama dan turut menggabungkan syarikat AI miliknya, xAI, yang merangkumi platform media sosial X.
Didagangkan di bawah simbol “SPCX”, konglomerat itu kini dipantau rapat bagi melihat bagaimana Wall Street menyerap penawaran tersebut serta kesannya terhadap pesaing AI yang dijangka memasuki pasaran awam seawal tahun ini.
OpenAI dan Anthropic juga dilaporkan baru-baru ini memfailkan dokumen awal kepada pihak berkuasa.
IPO itu berlangsung kira-kira setahun selepas Musk meninggalkan pentadbiran Presiden Donald Trump, selepas beberapa bulan mengetuai usaha yang dikenali sebagai “DOGE” untuk mengurangkan perbelanjaan kerajaan, sambil terus memegang jawatan Ketua Pegawai Eksekutif Tesla dan SpaceX.
Sokongan Musk terhadap Trump serta golongan populis berhaluan kanan di Eropah, selain pelbagai kenyataan kontroversinya di platform X, menyebabkan beliau berubah daripada seorang tokoh yang dikagumi ramai kepada individu yang sangat memecahbelahkan pendapat umum.
Walaupun begitu, IPO yang mencatat rekod tersebut membuktikan beliau masih mendapat sokongan kukuh daripada pelabur, dengan laporan Bloomberg menyatakan tawaran itu terlebih langganan lebih empat kali ganda.
Permintaan daripada pelabur runcit, yang diperuntukkan 20 peratus daripada jumlah saham, juga dilaporkan sangat tinggi.
Melahirkan jutawan dan bilionair baharuIPO itu dijangka melahirkan ribuan jutawan baharu dan beberapa bilionair, apabila bekas serta kakitangan semasa syarikat, selain ramai pelabur sepanjang hampir suku abad sejarah SpaceX, berpeluang meraih keuntungan besar.
Namun, penilaian syarikat itu banyak bergantung kepada kemampuan Musk merealisasikan janji yang selama ini dianggap seperti fiksyen sains, termasuk membina pusat data di angkasa lepas dan menghantar manusia ke Marikh menggunakan teknologi yang masih belum terbukti.
Kejayaan besar juga bergantung kepada peluasan perkhidmatan internet satelit Starlink, serta prestasi xAI, pembangun chatbot Grok yang menjadi pesaing kepada OpenAI dan Anthropic tetapi masih belum mendapat sambutan meluas.
Bagi mengukuhkan kedudukan kewangannya, SpaceX kini menyewakan kapasiti pengkomputeran AI kepada Anthropic dan Google menerusi kontrak jangka pendek bernilai berbilion dolar.
Walaupun berkembang pesat dengan hasil mencecah AS$18.7 bilion pada 2025, syarikat itu masih mengalami kerugian bersih sebanyak AS$4.9 bilion, terutamanya akibat perbelanjaan besar untuk membangunkan kapasiti AI.
Dalam satu unjuran yang luar biasa, dokumen pemfailan SpaceX mendakwa syarikat itu berpotensi menjana lebih AS$28.5 trilion hasil daripada pelbagai pasaran yang diceburinya.
Pencapaian itu menjadikan Musk jauh mengatasi individu lain sebagai manusia terkaya di dunia, namun turut mengundang kritikan daripada beberapa pihak.
“Dunia akan mempunyai trilionair pertamanya ketika rakyat Amerika di seluruh negara sedang berusaha mengumpulkan setiap dolar untuk simpanan persaraan mereka,” kata Senator Parti Demokrat, Elizabeth Warren. – AFP