MUMBAI, India: Budaya kerja Bollywood yang sekian lama terkenal dengan jadual penggambaran yang amat memenatkan kini mula menerima penelitian yang jarang berlaku, apabila pelakon dan pembikin filem ternama bertelagah mengenai cadangan untuk mengehadkan hari penggambaran kepada lapan jam.
Perdebatan ini mendapat momentum selepas pelakon utama Deepika Padukone dilaporkan menarik diri daripada satu projek besar tahun lalu kerana permintaan untuk waktu kerja yang lebih pendek selepas bergelar ibu, sekali gus menyorot isu keseimbangan kerja dan kehidupan dalam industri filem India.
Bollywood sejak sekian lama dikenali dengan jadual kerja yang meletihkan, dengan syif sering mencecah 12 hingga 18 jam dan kadangkala berlanjutan lebih daripada sehari semasa penggambaran intensif.
Namun apa yang dahulu dianggap kebiasaan kini mula dipersoalkan, dengan semakin banyak gesaan agar diwujudkan keadaan kerja yang lebih berperikemanusiaan serta had waktu kerja harian.
Penyokong reformasi berkata sistem sedia ada memberi tekanan yang tidak seimbang kepada wanita, yang sering dilabel sebagai terlalu mendesak atau sukar — stigma yang jarang dikenakan kepada bintang lelaki.
Beberapa pelakon, termasuk Suniel Shetty, Kajol dan Ram Kapoor, menyokong usaha menetapkan sempadan kerja yang lebih sihat, dengan hujah bahawa bintang yang sudah berjaya sepatutnya boleh menentukan had waktu kerja mereka.
“Apabila anda sudah mencapai kejayaan dalam dunia hiburan… maka, ya, anda berada dalam kedudukan untuk memilih berapa jam anda mahu bekerja,” kata Kapoor kepada AFP, mencerminkan pandangan bahawa kuasa rundingan dalam industri masih bergantung pada status.
Namun, ada juga yang memberi amaran bahawa sifat penggambaran filem yang berubah-ubah menjadikan syif tetap lapan jam sebagai sesuatu yang “tidak realistik” untuk dilaksanakan di set produksi besar.
Perancangan Lemah
“Ini bukan seperti kerja korporat,” kata pelakon Ali Fazal, merujuk kepada keperluan projek yang berbeza-beza, khususnya produksi aksi atau teknikal yang kompleks.
Pelakon Chitrangda Singh turut menyokong hujah itu, dengan menyebut pelbagai faktor seperti gangguan cuaca dan kerosakan peralatan yang boleh menjejaskan jadual ketat.
“Pembikinan filem juga dipacu oleh realiti perniagaan,” katanya.
Orang dalam industri menekankan kos tinggi yang terlibat dalam produksi besar, di mana lokasi, kru dan peralatan boleh menelan belanja lebih daripada AS$26,000 sehari, sekali gus memberi tekanan untuk memaksimumkan masa penggambaran.
Bekas pegawai Persatuan Artis Cine & TV, Amit Behl berkata pembikin filem sering tidak mampu menghentikan penggambaran di pertengahan jalan, khususnya apabila melibatkan kru besar atau adegan aksi yang rumit.
“Banglo tempat filem Animal (filem aksi blockbuster) dirakam dikenakan sewa 25 lakh rupee (AS$26,300) sehari,” kata Behl.
“Kemudian anda perlu menyokongnya dengan pelakon tambahan, yang merupakan kos tambahan selain katering, elektrik, van solek dan pengawal keselamatan.”
Namun pengkritik berpendapat penjelasan sebegitu sering menutup masalah perancangan yang lemah dan ketidakcekapan sistemik, sekali gus membebankan pelakon dan kru dengan waktu kerja yang panjang.
Pembikin filem Shekhar Kapur mengkritik apa yang beliau sifatkan sebagai hierarki yang lebih mengutamakan pelakon utama berbanding tenaga teknikal, sambil berkata keseimbangan kerja dan kehidupan harus terpakai kepada semua di set.
“Semua orang (sepatutnya) mempunyai keistimewaan untuk menentukan jam kerja yang mereka mahu,” katanya kepada AFP.
Gila Kerja
Kontroversi ini turut mendedahkan jurang dalam industri, di mana pelakon tambahan dan kru sering mempunyai kuasa rundingan yang terhad.
Bagi ramai pihak, perdebatan ini menandakan perubahan lebih luas dalam Bollywood, apabila generasi muda profesional dan bintang berpengalaman mula mencabar norma lama.
Namun pandangan masih berbelah bahagi.
“Saya pernah melihat Shah Rukh Khan di set bekerja tanpa henti selama 27 jam untuk menyiapkan satu babak. Dia tidak perlu berbuat begitu,” kata Behl, merujuk kepada bintang Bollywood itu.
“Tetapi anda tidak boleh meninggalkan babak di tengah jalan… jika ia babak aksi yang melibatkan pejuang, apa sahaja boleh berlaku… ini bukan seperti menutup komputer riba dan bekerja di syarikat IT.”
Sesetengah veteran, seperti pelakon Madhuri Dixit, melihat isu ini sebagai pilihan peribadi dan bukannya masalah struktur.
“Kami melakukan syif 12 jam atau mungkin lebih setiap hari untuk ‘Mrs Deshpande’,” katanya kepada AFP, merujuk kepada filem thriller jenayah 2025 itu.
“Tetapi jika seorang wanita mahu bekerja (kurang) jam, itu haknya, hidupnya… lebih kuasa kepadanya. Terpulang kepada individu, saya seorang workaholic!” – AFP