SARIKEI, 24 Oktober: Teknologi kecerdasan buatan (AI) semakin mengubah cara maklumat pilihan raya dihasilkan, dianalisis dan disebarkan apabila kecanggihannya bukan sahaja menawarkan kemudahan kepada pengundi serta organisasi media, malah menimbulkan cabaran baharu terhadap ketulenan kandungan politik dalam ruang digital.
Keupayaan AI memproses sejumlah besar maklumat dalam tempoh singkat berpotensi membantu masyarakat memahami dasar, manifesto dan isu pilihan raya melalui ringkasan dokumen, penterjemahan kandungan serta penyampaian maklumat yang lebih mudah difahami oleh pelbagai lapisan pengundi.
Dalam bidang kewartawanan pula, teknologi tersebut boleh dimanfaatkan untuk membantu transkripsi ucapan, penyusunan data, perbandingan dokumen dan penyelidikan awal.
Ia sekali gus meningkatkan kecekapan penghasilan laporan, namun segala maklumat yang dijana masih memerlukan penelitian dan pengesahan manusia sebelum diterbitkan.
Di sebalik manfaat tersebut, kemudahan menghasilkan imej, suara dan video tiruan melalui teknologi deepfake turut membuka ruang kepada penyalahgunaan, termasuk penyamaran identiti, penghasilan kenyataan palsu serta penyebaran kandungan mengelirukan yang berpotensi mempengaruhi persepsi masyarakat terhadap individu atau sesuatu isu politik.
Kebimbangan terhadap ancaman ini mendapat perhatian apabila syarikat teknologi Amerika Syarikat, Anthropic, menerusi laporan risikan ancaman bertarikh 10 September lalu, mendedahkan penemuan sebuah platform manipulasi pilihan raya secara komersial yang dilaporkan menyasarkan pengguna di Malaysia.
Menurut Anthropic, operasi tersebut melibatkan kira-kira 1,000 akaun palsu di platform X, sebuah laman berita rekaan serta dokumen risikan palsu, selain penggunaan data bancian dan pilihan raya untuk membangunkan sistem pemprofilan serta penyasaran pengundi mengikut kawasan.
Bagaimanapun, syarikat itu menjelaskan bahawa pihaknya tidak menemui bukti rangkaian berkenaan berjaya menembusi komuniti pengguna sebenar secara meluas, manakala laporan tersebut tidak mengenal pasti pihak yang mendapatkan perkhidmatan tersebut atau pilihan raya tertentu yang mungkin menjadi sasaran.
Susulan pendedahan itu, Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC) pada 11 September memaklumkan bahawa pihaknya mengambil serius laporan Anthropic serta sedang mendapatkan penjelasan lanjut daripada pihak berkaitan, selain menegaskan bahawa aktiviti yang digambarkan dalam laporan tersebut bukan sebahagian daripada fungsi atau mandatnya dan MCMC tidak terlibat dalam kegiatan tersebut.
Dalam perkembangan berkaitan, Kementerian Komunikasi menerusi jawapan bertulis Parlimen pada 8 Oktober memaklumkan sebanyak 713 kandungan pemalsuan imej atau deepfake melibatkan pemimpin parti politik telah diturunkan oleh penyedia perkhidmatan hasil permohonan MCMC bagi tempoh 1 Januari 2025 hingga 15 September 2026.
Statistik berasingan yang diumumkan pada 23 Julai pula menunjukkan MCMC mengemukakan 13,122 permohonan penurunan kandungan melibatkan pemalsuan imej atau deepfake bagi tempoh Januari hingga Jun 2026, dengan 12,353 kandungan atau 94 peratus berjaya diturunkan.
Angka tersebut merangkumi kandungan berkenaan secara umum dan bukan khusus berkaitan pilihan raya.
Bagi memastikan akses kepada maklumat pilihan raya yang sahih, pengundi boleh menggunakan saluran rasmi Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR), termasuk MySPR Semak, untuk menyemak daftar pemilih, maklumat calon dan keputusan pilihan raya apabila tersedia, selain membandingkan sebarang dakwaan yang tersebar di media sosial dengan sumber yang boleh disahkan.
Dalam pada itu, Pertubuhan Pendidikan, Saintifik dan Kebudayaan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNESCO) turut menekankan kepentingan akses kepada maklumat tepat serta peranan media dalam melindungi integriti pilihan raya.
Ia sekali gus memperlihatkan keperluan mengimbangi penggunaan AI dengan ketelusan, semakan fakta dan tanggungjawab editorial supaya teknologi tersebut membantu masyarakat membuat pertimbangan berdasarkan maklumat yang sahih.
Nota: Penulis adalah wartawan Utusan Sarawak dan moderator Facebook kumpulan Prompters Malaya, kumpulan AI terbesar di Malaysia yang mempunyai jumlah lebih kurang 758,911 ahli setakat ini.
Oleh Earl Anek
