PERTINDIHAN tuntutan kerusi dan persaingan mendapatkan pencalonan dalam Gabungan Parti Sarawak (GPS) menjelang Pilihan Raya Negeri (PRN) Sarawak Ke-13 kini menjadi antara perkara yang memerlukan perhatian kepimpinan gabungan, khususnya dalam mengimbangi kepentingan parti komponen, penerimaan akar umbi dan keperluan mengekalkan kesepakatan politik.
Perkembangan tersebut semakin relevan menjelang pembubaran Dewan Undangan Negeri (DUN) Sarawak yang akan berkuat kuasa pada Isnin ini, sekali gus membuka laluan kepada proses pemilihan wakil rakyat bagi penggal baharu.
Isu pertindihan kerusi itu telah mendapat pengesahan apabila Ketua Penerangan Parti Pesaka Bumiputera Bersatu (PBB), Dato Sri Abdul Karim Rahman Hamzah pada 17 Oktober lalu mengakui wujudnya tuntutan bertindih yang memerlukan penyelesaian dalam kalangan parti komponen GPS.
Katanya, proses rundingan berhubung perkara tersebut diserahkan kepada kebijaksanaan kepimpinan tertinggi gabungan dan presiden parti masing-masing untuk diputuskan secara muafakat, dengan mengambil kira kepentingan kerjasama politik yang telah dibentuk.
Kenyataan ini memperlihatkan bahawa pertindihan tuntutan kerusi merupakan isu yang sedang ditangani melalui saluran kepimpinan, namun keadaan itu tidak semestinya menunjukkan berlakunya perpecahan dalaman seperti yang mungkin ditafsirkan daripada persaingan mendapatkan pencalonan.
Dalam sesebuah gabungan politik, pertindihan kerusi boleh timbul apabila berlaku perubahan keanggotaan parti, kedudukan penyandang atau penyusunan semula hubungan politik sepanjang sesuatu penggal.
Ia sekali gus mewujudkan pertimbangan baharu dalam pembahagian kawasan pilihan raya.
Perubahan sedemikian menjadikan sejarah penguasaan sesebuah kerusi tidak lagi semestinya menggambarkan keseluruhan kedudukan politik semasa, terutama apabila terdapat wakil rakyat yang bertukar parti atau memilih haluan berbeza selepas memenangi pilihan raya terdahulu.
Bagaimanapun, sejarah pencalonan dan kedudukan penyandang masih mempunyai nilai dalam proses rundingan kerana kedua-duanya berkait dengan pengalaman organisasi, hubungan bersama masyarakat serta tanggungjawab yang telah dilaksanakan di sesuatu kawasan.
Persoalan yang lebih penting ialah bagaimana kepimpinan gabungan dapat menilai setiap tuntutan secara menyeluruh tanpa menjadikan kedudukan individu, pengaruh organisasi atau sejarah penguasaan kerusi sebagai satu-satunya asas dalam menentukan calon.
Semalam, Premier Sarawak yang juga Pengerusi GPS, Datuk Patinggi Tan Sri Abang Johari Tun Openg mengesahkan gabungan tersebut akan menampilkan kombinasi calon berpengalaman dan muka baharu dalam menghadapi PRN Sarawak Ke-13.
Beliau turut memaklumkan bahawa senarai calon belum dimuktamadkan dan akan dibincangkan dalam mesyuarat gabungan sebelum diumumkan.
Ini menunjukkan keputusan mengenai barisan yang bakal bertanding masih melalui proses pertimbangan kepimpinan.
Dalam penjelasan berhubung kemungkinan perubahan calon, Abang Johari turut menyatakan bahawa terdapat penyandang yang memilih untuk mengundur diri, bukannya semata-mata digugurkan daripada senarai pencalonan.
Perbezaan tersebut penting kerana keputusan seseorang penyandang untuk tidak bertanding semula tidak seharusnya secara automatik dianggap berpunca daripada pertikaian dalaman, kehilangan sokongan atau tindakan kepimpinan menggugurkan individu berkenaan.
Abdul Karim sendiri sebelum ini menyatakan kesediaan untuk memberi laluan kepada calon baharu selepas berkhidmat selama 25 tahun sebagai wakil rakyat Asajaya.
Pendirian ini memberikan satu contoh bagaimana peralihan kepimpinan boleh berlaku melalui kesediaan penyandang mempertimbangkan pengganti, meskipun keputusan akhir pencalonan masih bergantung kepada pertimbangan parti.
Bagi wakil rakyat yang telah lama berkhidmat, pengalaman membawa isu masyarakat, memahami urusan pentadbiran dan membina hubungan dengan pelbagai agensi merupakan antara kelebihan yang boleh diambil kira apabila menilai kesesuaian mereka untuk meneruskan tanggungjawab.
Namun, tempoh perkhidmatan yang panjang tidak semestinya menjadi ukuran tunggal keberkesanan seseorang wakil rakyat kerana prestasi, integriti, kehadiran bersama masyarakat dan keupayaan menyelesaikan permasalahan setempat turut memerlukan penelitian.
Sebaliknya, individu baharu yang diketengahkan perlu membuktikan bahawa mereka bukan sahaja mempunyai kemampuan berkomunikasi dan membina hubungan dengan masyarakat, malah memahami proses perundangan, dasar awam dan tanggungjawab yang bakal dipikul sekiranya dipilih.
Peralihan daripada penyandang berpengalaman kepada pemimpin baharu juga membawa persoalan mengenai kesinambungan perkhidmatan, termasuk bagaimana urusan tertunggak, keperluan pembangunan dan maklumat berkaitan kawasan dapat diteruskan tanpa menjejaskan kepentingan penduduk.
Dalam hubungan ini, penyertaan generasi muda dan wanita wajar dilihat sebagai sebahagian daripada usaha memperluas keterwakilan dalam institusi politik, namun kesesuaian calon tetap perlu dinilai berdasarkan kelayakan, kemampuan dan tanggungjawab terhadap masyarakat.
Dari sudut pengundi, persoalan utama bukan sekadar siapa yang mendapat pencalonan, tetapi sejauh mana individu tersebut memahami masalah penduduk dan mempunyai kesediaan untuk membawa isu tempatan ke peringkat yang membolehkan penyelesaian dilaksanakan.
Di kawasan bandar, isu perumahan, peluang pekerjaan, pengangkutan, kemudahan awam dan pembangunan ekonomi mungkin menjadi antara perkara yang diberikan perhatian, manakala masyarakat luar bandar turut berdepan keperluan berkaitan jalan raya, bekalan utiliti, kemudahan kesihatan serta jaringan komunikasi.
Perbezaan keperluan tersebut memperlihatkan bahawa pendekatan pencalonan tidak semestinya sesuai dilaksanakan secara seragam di semua kawasan kerana setiap wilayah mempunyai latar masyarakat, keadaan geografi dan cabaran pembangunan yang berbeza.
Sehubungan dengan itu, maklum balas akar umbi perlu diperoleh daripada pelbagai lapisan masyarakat bagi mengelakkan penilaian hanya bergantung kepada pandangan kumpulan tertentu yang mungkin mempunyai kepentingan atau kecenderungan terhadap seseorang bakal calon.
Bagaimanapun, pandangan akar umbi juga perlu dibezakan daripada keseluruhan sentimen pengundi kerana tidak semua penduduk terlibat secara langsung dalam organisasi politik, manakala sebahagian masyarakat hanya menyatakan pendirian mereka melalui proses pengundian.
Dalam keadaan terdapat lebih daripada satu cadangan calon bagi sesuatu kawasan, komunikasi yang jelas berhubung keputusan kepimpinan boleh membantu mengurangkan salah faham, terutama apabila maklumat tidak rasmi atau dakwaan mengenai pencalonan mula tersebar menerusi media sosial.
Sebagai rekod, GPS memenangi 76 daripada 82 kerusi DUN pada PRN Sarawak Ke-12 yang berlangsung pada 18 Disember 2021, sebelum komposisi keanggotaan dewan mengalami perubahan susulan perkembangan politik sepanjang penggal tersebut.
Menjelang pembubaran DUN kali ini, parti komponen GPS memiliki 79 kerusi, manakala seorang wakil rakyat Bebas yang sehaluan dengan pentadbiran gabungan itu menjadikan keseluruhan blok kerajaan berjumlah 80 daripada 82 kerusi, dengan baki dua kerusi diwakili pembangkang.
Perbezaan antara jumlah kerusi yang dimenangi pada pilihan raya terdahulu dengan kedudukan menjelang pembubaran ini memperlihatkan perubahan komposisi politik sepanjang penggal, namun angka tersebut tidak menentukan keputusan PRN akan datang kerana setiap calon tetap perlu mendapatkan mandat pengundi melalui proses pilihan raya.
Pertindihan tuntutan kerusi dan persaingan mendapatkan pencalonan dalam GPS menuntut rundingan yang teratur, pertimbangan terhadap rekod perkhidmatan serta penghormatan kepada keputusan bersama, sementara hak memilih wakil rakyat kekal berada di tangan pengundi yang akan menentukan komposisi DUN Sarawak bagi penggal seterusnya.
Oleh Earl Anek
