PETRA JAYA, 14 Oktober: Jumlah kerusi Parlimen tambahan yang bakal diperoleh Sarawak masih belum diputuskan, manakala garis masa pelaksanaannya juga belum dinyatakan meskipun Kerajaan Persekutuan telah bersetuju secara prinsip untuk meningkatkan perwakilan Sabah dan Sarawak di Dewan Rakyat.
Timbalan Menteri di Jabatan Premier Sarawak (Undang-Undang, MA63 dan Hubungan Negeri-Persekutuan), Datuk Sharifah Hasidah Sayeed Aman Ghazali berkata, formula pembahagian serta bilangan kerusi tambahan masih perlu dibincangkan antara Kerajaan Persekutuan, Sarawak dan Sabah.
“Persetujuan secara prinsip oleh Jemaah Menteri Persekutuan itu merupakan permulaan kepada proses pindaan Perlembagaan Persekutuan sebelum sebarang pertambahan kerusi dapat dilaksanakan.
“Kerajaan Persekutuan telah mengakui bahawa perkara ini memerlukan pindaan terhadap Perlembagaan Persekutuan.
“Formula dan jumlah kerusi tambahan masih belum ditentukan serta perlu dibincangkan bersama Kerajaan Sarawak dan Sabah,” katanya.
Beliau berkata demikian ketika menjawab soalan Chieng Jin Ek (DAP-Bukit Assek) pada Persidangan Dewan Undangan Negeri (DUN), di sini, hari ini.
Sharifah Hasidah menjelaskan, langkah seterusnya ialah mencapai persetujuan mengenai formula pembahagian dan jumlah kerusi antara Kerajaan Persekutuan, Sarawak dan Sabah sebelum Rang Undang-Undang Perlembagaan (Pindaan) disediakan untuk mendapatkan kelulusan Parlimen.
Proses pertambahan kerusi Parlimen Sabah dan Sarawak:
Persetujuan jumlah kerusi: Kerajaan Persekutuan, Sarawak dan Sabah perlu memuktamadkan formula pembahagian serta jumlah kerusi tambahan.
Pindaan Perlembagaan Persekutuan: Rang Undang-Undang Perlembagaan (Pindaan) perlu disediakan bagi meminda Perkara 46 yang menetapkan komposisi Dewan Rakyat.
Kelulusan Parlimen: Pindaan memerlukan sokongan majoriti dua pertiga Ahli Parlimen, iaitu sekurang-kurangnya 148 daripada 222 ahli berdasarkan jumlah kerusi semasa.
Persempadanan kawasan Parlimen: Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) melaksanakan proses persempadanan selepas pindaan diluluskan, mengikut Perkara 113 dan Jadual Ketiga Belas Perlembagaan Persekutuan.
Pewujudan kerusi tambahan: Tiada kerusi Parlimen tambahan diwujudkan secara sah sehingga proses perundangan berkaitan selesai.
Status semasa: SPR menyatakan belum ada cadangan rasmi untuk menambah kawasan Parlimen di Sarawak kerana persetujuan secara prinsip Kerajaan Persekutuan masih pada peringkat awal proses pindaan perlembagaan.
Dalam pada itu, Sharifah Hasidah berkata, pendirian Kerajaan Sarawak kekal untuk mengembalikan nisbah satu pertiga kerusi Parlimen kepada Sabah dan Sarawak selaras dengan semangat Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).
Mengapa Sarawak dan Sabah menuntut satu pertiga kerusi Parlimen?
1. Pembahagian kerusi ketika Malaysia dibentuk (1963)
Jumlah kerusi Parlimen: 159 kerusi
Tanah Melayu: 104 kerusi
Sarawak: 24 kerusi
Sabah: 16 kerusi
Singapura: 15 kerusi
Jumlah Sabah, Sarawak dan Singapura: 55 kerusi (34.6 peratus atau kira-kira satu pertiga).
2. Apa berlaku selepas Singapura keluar pada 1965?
Singapura berpisah daripada Malaysia pada 1965.
Bahagian kerusi Singapura tidak diagihkan semula kepada Sarawak dan Sabah.
Nisbah perwakilan kedua-dua negeri kemudiannya menjadi lebih kecil.
3. Kedudukan kerusi Parlimen sekarang (2026)
Jumlah kerusi Dewan Rakyat: 222 kerusi
Semenanjung Malaysia: 166 kerusi
Sarawak: 31 kerusi
Sabah: 25 kerusi
Jumlah Sarawak dan Sabah: 56 kerusi (kira-kira 25 peratus).
4. Berapa kerusi diperlukan untuk mencapai satu pertiga?
Satu pertiga daripada 222 kerusi = 74 kerusi.
Sarawak dan Sabah kini mempunyai 56 kerusi.
Perbezaan: 18 kerusi.
Nota: Angka 74 berdasarkan jumlah 222 kerusi semasa, bukan jumlah kerusi baharu yang telah dipersetujui.
5. Mengapa nisbah satu pertiga penting?
Pindaan Perlembagaan Persekutuan secara umumnya memerlukan sokongan majoriti dua pertiga Ahli Parlimen.
Pada 1963, sebanyak 106 undi diperlukan untuk mencapai majoriti dua pertiga.
Tanah Melayu hanya mempunyai 104 kerusi, jadi tidak dapat mencapai majoriti itu secara bersendirian.
Pada 2026, sebanyak 148 undi diperlukan daripada 222 Ahli Parlimen.
Semenanjung Malaysia mempunyai 166 kerusi, melebihi jumlah yang diperlukan.
6. Apa kepentingannya kepada Sarawak dan Sabah?
Pada 1963, gabungan Sabah, Sarawak dan Singapura mempunyai jumlah kerusi mencukupi untuk menghalang pindaan perlembagaan yang memerlukan majoriti dua pertiga sekiranya semua wakil mereka menentangnya.
Kini, jumlah kerusi Semenanjung mencukupi untuk mencapai majoriti dua pertiga tanpa sokongan wakil Sarawak dan Sabah, sekiranya semua wakil Semenanjung mengundi bersama.
Tuntutan satu pertiga bertujuan mengembalikan keseimbangan perwakilan dan memperkukuh perlindungan kepentingan Sarawak serta Sabah dalam Parlimen.
Sementara itu, Sharifah Hasidah menjelaskan bahawa cadangan pertambahan kerusi Parlimen berasingan daripada proses persempadanan semula kawasan DUN Sarawak yang sedang dilaksanakan SPR.
Pertambahan kerusi DUN Sarawak daripada 82 kepada 99 telah diluluskan pada 2025, manakala SPR melaksanakan Kajian Semula Persempadanan Kali Ketujuh dengan tempoh pameran dan pemeriksaan awam dari 1 hingga 30 September 2026.
SPR turut memaklumkan bahawa kerusi DUN baharu berkemungkinan belum dapat dimuktamadkan menjelang Pilihan Raya Negeri (PRN) Sarawak akan datang.
Untuk rekod, perkembangan berkaitan perwakilan Parlimen antara perkara yang diteliti dalam Mesyuarat Majlis Tindakan Pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 (MTPMA63) pada 11 September lalu di Kota Kinabalu yang dipengerusikan Perdana Menteri.
Oleh Masrin Affirah
