KUCHING: Hak Sarawak ke atas sumber minyak dan gasnya berlandaskan Perintah dalam Majlis (Perubahan Sempadan) Sarawak 1954, yang mentakrifkan sempadan Sarawak merangkumi pelantar benua.
Pengerusi Parti Bersatu Rakyat Sarawak (SUPP) cawangan Stakan, Dato Sim Kiang Chiok, berkata walaupun Kerajaan Persekutuan merujuk kepada Akta Pembangunan Petroleum (PDA) 1974 sebagai undang-undang yang mengawal selia, pakar perundangan di Sarawak berhujah bahawa PDA tidak boleh mengatasi Ordinan Perlombongan Minyak Sarawak (OMO) 1958 tanpa persetujuan Sarawak.
“Ini kerana OMO berkaitan dengan “tanah”, yang merupakan perkara di bawah bidang kuasa negeri seperti yang diperuntukkan dalam Senarai Kesembilan Perlembagaan Persekutuan,” katanya dalam kenyataan hari ini.
Beliau mengulas kenyataan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-undang dan Reformasi Institusi), Datuk Seri Azalina Othman Said bahawa Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) tidak mengandungi sebarang peruntukan mengenai pemilikan, pengurusan atau pengawalseliaan sumber minyak dan gas, dan juga tidak mengawal peranan entiti petroleum seperti Petroliam Nasional Bhd (Petronas) atau Petroleum Sarawak Bhd (Petros).
Azalina dipetik sebagai berkata bahawa MA63 berfungsi sebagai dokumen asas yang menggariskan pembentukan Malaysia, termasuk beberapa hak dan autonomi bagi Sabah dan Sarawak.
Sim berkata adalah penting untuk menegaskan bahawa melihat MA63 secara terasing memberikan gambaran perundangan yang tidak lengkap.
Katanya, untuk memahami sepenuhnya landskap perlembagaan berkaitan hak Sarawak, MA63 perlu dibaca bersama Laporan Jawatankuasa Antara Kerajaan 1962 serta Ordinan Perlombongan Minyak Sarawak (OMO) 1958.
Beliau berkata MA63 bukanlah satu perjanjian yang berdiri sendiri; sebaliknya ia berasaskan kepada syor-syor yang terkandung dalam Laporan IGC.
Di bawah Perkara VIII MA63, Kerajaan Persekutuan Tanah Melayu, Borneo Utara dan Sarawak bersetuju untuk mengambil tindakan perundangan, eksekutif atau tindakan lain bagi melaksanakan jaminan, aku janji dan syor yang terkandung dalam Laporan IGC.
“Laporan IGC secara khusus menjamin bahawa undang-undang sedia ada di Negeri-negeri Borneo akan terus berkuat kuasa kecuali dipinda atau dimansuhkan oleh pihak berkuasa yang berkenaan.
“Ini termasuk hak tanah dan mineral Sarawak, yang tidak pernah bertujuan untuk diserahkan secara unilateral apabila Malaysia dibentuk.
“Ordinan Perlombongan Minyak Sarawak 1958 (OMO 1958) ialah undang-undang negeri yang wujud sebelum pembentukan Malaysia. Ordinan ini memberikan Sarawak kuasa untuk mengawal selia penerokaan dan perlombongan petroleum dalam sempadannya.
“Memandangkan OMO 1958 tidak pernah dimansuhkan oleh Dewan Undangan Negeri Sarawak, ia kekal sebagai undang-undang yang sah di bawah Perkara 162 Perlembagaan Persekutuan, yang mengekalkan “undang-undang sedia ada” yang berkuat kuasa sebelum Hari Merdeka atau Hari Malaysia.
Sim menjelaskan apabila Sarawak membentuk Malaysia pada 1963, ia berbuat demikian dengan sempadan-sempadan ini kekal utuh.
Sebarang undang-undang Persekutuan (seperti PDA 1974 atau Akta Laut Wilayah 2012) yang cuba mengubah sempadan ini atau melucutkan hak mineral negeri tanpa persetujuan Negeri adalah satu pelanggaran terhadap semangat dan peruntukan MA63, katanya.
Oleh itu katanya, kenyataan Azalina bahawa “tiada apa-apa dalam MA63” yang menyebut mengenai pemilikan minyak dan gas bergantung kepada tafsiran literal dan sempit terhadap dokumen tersebut.
Namun, katanya, realiti perundangan ialah MA63 mengekalkan rangka kerja perlembagaan dan perundangan sedia ada Sarawak.
“Dengan membaca MA63 bersama Laporan IGC, jelas bahawa kuasa Sarawak ke atas sumbernya, seperti yang termaktub dalam OMO 1958, merupakan satu syarat penyertaannya dalam Persekutuan, bukannya hak yang dilepaskan.
“Menolak hak-hak ini dengan hanya merujuk kepada teks MA63 semata-mata mengabaikan “dokumen-dokumen asas” yang diakui sendiri oleh Menteri sebagai penentu terma pembentukan Malaysia,” katanya.