STRATEGI Pembangunan Pasca COVID-19 2030 (PCDS 2030) adalah bagi membentuk rangka pembangunan menyeluruh Sarawak dengan menekankan tiga dimensi utama:
✅ Kemajuan ekonomi
✅ Kesejahteraan sosial yang inklusif
✅ Kelestarian alam sekitar
Matlamatnya adalah memastikan Sarawak bukan sahaja maju dari segi ekonomi tetapi juga memberikan kualiti hidup yang lebih baik kepada rakyat menjelang 2030.
Kini, kita sudah melangkah ke tahun baharu 2026 – sekali gus memasuki fasa kedua dan paling mencabar dalam kerangka PCDS 2030 yang dipacu melalui Rancangan Malaysia Ke-13 (RMK-13) Sarawak bagi tempoh 2026 hingga 2030.
Selasa lalu, Premier Sarawak Datuk Patinggi Tan Sri Abang Johari Tun Openg menyatakan bahawa fasa kedua itu memberi penekanan utama terhadap pelaksanaan berkesan, penyampaian dasar dan pencapaian hasil yang boleh diukur.
“Fasa ini menandakan peralihan penting daripada persediaan kepada prestasi, serta daripada tahap kesiapsiagaan kepada pencapaian hasil sebenar yang dapat dirasai oleh rakyat.
“Ini bukan perubahan hala tuju, sebaliknya penajaman fokus terhadap pelaksanaan, penyampaian dan hasil yang boleh dilihat, diukur serta dialami oleh rakyat Sarawak.
“Fasa awal PCDS 2030 sebelum ini memberi tumpuan kepada pembinaan asas kukuh termasuk pemulihan kedudukan fiskal negeri, pengukuhan institusi serta pembentukan rangka kerja dasar yang strategik.
“Fasa ini adalah menukar kesiapsiagaan tersebut kepada hasil pembangunan yang nyata, boleh diukur dan memberi impak langsung kepada kesejahteraan rakyat,” katanya ketika berucap pada Majlis Amanat Perdana 2026 Premier Sarawak bertemakan ‘9 Tahun Yang Gemilang’ di Pusat Konvensyen Borneo Kuching (BCCK), Selasa lalu.
Ini bermakna 2026 akan menjadi tahun penentu untuk Sarawak, bagi beralih daripada fasa persediaan kepada pelaksanaan dan tahap kredibiliti yang diukur melalui hasil nyata di lapangan.
Beberapa tahun kebelakangan ini, Sarawak telah menyediakan strategi, institusi dan mekanisme pembiayaan yang diperlukan untuk pembangunan secara jangka panjang.
Maka, pada 2026 ini, asas-asas yang diletakkan itu mesti diterjemahkan kepada hasil yang jelas dan nyata. Projek yang sedia untuk dilaksanakan mesti digerakkan secara tegas.
Berikutan itu menurut Abang Johari kekangan atau halangan yang timbul daripada pertindihan proses, sikap terlalu mengelak risiko atau bidang kuasa yang tidak jelas mesti ditangani dengan segera.
Cabaran Sarawak 2026–2030 sebenarnya berkisar pada pengurusan sumber tenaga, tarikan pelaburan, bakat dan modal insan, pelaksanaan ekonomi hijau, pembangunan infrastruktur, tadbir urus kewangan, dan hubungan persekutuan-negeri.
Semua ini perlu diurus secara strategik bagi mencapai sasaran PCDS 2030 dan status negeri berpendapatan tinggi.
Berikut ringkasan cabaran Sarawak 2026-2030 mengikut sektor.
Ekonomi
Cabaran utama:
• Kebergantungan tinggi kepada minyak, gas dan hidroelektrik
• Ketidaktentuan pelaburan akibat isu kawal selia tenaga (negeri–persekutuan)
• Keperluan mempelbagaikan ekonomi ke arah industri hiliran, hidrogen, Kecerdasan Buatan (AI), digital dan pembuatan maju
• Persaingan menarik pelaburan asing berbanding negeri / negara jiran
Risiko jika gagal ditangani:
• Pertumbuhan ekonomi tidak mampan
• Pendapatan negeri terdedah kepada turun naik harga komoditi
Sosial dan modal insan
Cabaran utama
- Kekurangan tenaga kerja mahir (STEM, digital, tenaga hijau)
- Penghijrahan bakat muda ke Semenanjung / luar negara
- Jurang pembangunan bandar–luar bandar masih ketara
- Penuaan penduduk di sesetengah kawasan pedalaman
Keperluan mendesak:
- Pendidikan TVET bertaraf industri
- Peningkatan kemahiran anak tempatan
- Dasar mengekalkan bakat Sarawak
Infrastruktur dan pembangunan fizikal:
Cabaran utama
- Menyiapkan projek mega seperti:
• Projek Rangkaian Jalan Raya Sarawak Sabah (SSLR)
• Grid tenaga dan internet berkelajuan tinggi
• Kos tinggi pembinaan di kawasan pedalaman
• Penyelenggaraan jangka panjang infrastruktur
Risiko:
• Projek lewat siap → kos meningkat → keyakinan pelabur terjejas
Alam sekitar dan perubahan iklim
Cabaran utama
• Banjir, hakisan pantai, cuaca ekstrem
• Tekanan terhadap hutan hujan dan biodiversiti
• Menyeimbangkan pembangunan dengan pemuliharaan alam
• Pelaksanaan sebenar ekonomi karbon rendah
Isu kritikal:
• Pembangunan mesti selari dengan komitmen hijau dan karbon
Teknologi dan ekonomi digital
Cabaran utama:
• Jurang liputan internet luar bandar
• Keselamatan siber dan perlindungan data
• Tahap adaptasi teknologi oleh PKS masih rendah
• Kebergantungan kepada teknologi luar
Keutamaan:
• Infrastruktur digital
• Ekosistem ‘start-up’ tempatan
• Pendigitalan perkhidmatan awam
Tadbir urus dan kewangan negeri
Cabaran utama:
• Ketelusan dan kecekapan pengurusan GLC
• Kebergantungan kepada hasil tradisional
• Pengurusan hutang dan komitmen projek jangka panjang
• Keperluan tadbir urus berasaskan prestasi
Hubungan Persekutuan-negeri
Cabaran utama:
• Rundingan hak sumber tenaga dan hasil
• Penyelarasan dasar pembangunan
• Kestabilan politik nasional memberi kesan langsung kepada perancangan negeri.
Diharapkan segala perancangan pembangunan menjelang 2030 berjalan lancar untuk manfaat rakyat tanpa ada sebarang halangan.
- Penulis adalah Penasihat Editorial Eksekutif Utusan Sarawak